اگر افسانه مشهور ریش آبی در دنیای امروز اتفاق میافتاد، چه شکلی پیدا میکرد؟ ریش آبی (Bluebeard) اثر آملی نوتومب، نویسنده نامدار بلژیکی، بازآفرینی هوشمندانه و مدرنی از افسانه کلاسیک شارل پرو است. نوتومب با نثر موجز، دیالوگهای درخشان و تعلیقی روانشناختی، داستانی میآفریند که در آن عشق، کنجکاوی، قدرت، زیبایی و مرگ در هم تنیده میشوند. این رمان با ترجمه ویدا سامعی توسط نشر نو منتشر شده است.
گاهی یک آگهی ساده، آغازگر ماجرایی میشود که هیچ شباهتی به زندگی عادی ندارد.
ساتورنین، زن جوانی که در جستوجوی خانهای برای اجاره است، با پیشنهادی غیرمنتظره روبهرو میشود؛ اتاقی بزرگ و مجلل در عمارتی باشکوه در قلب پاریس، آن هم با اجارهای باورنکردنی. تنها شرط صاحبخانه این است که برخی اتاقهای خانه هرگز گشوده نشوند. همین شرط ساده، نخستین جرقه ورود خواننده به جهانی رازآلود و پرتعلیق است.
دون المیریو، اشرافزادهای اسپانیایی، مردی ثروتمند، خوشپوش و مرموز است که پیش از ساتورنین، چندین زن دیگر نیز در خانه او زندگی کردهاند؛ زنانی که همگی به شکلی اسرارآمیز ناپدید شدهاند. از همین نقطه، آملی نوتومب افسانه معروف ریش آبی را به قرن بیستویکم منتقل میکند، اما بهجای تکرار داستان کلاسیک، آن را از زاویهای کاملاً تازه بازآفرینی میکند.
آنچه این رمان را از یک داستان معمایی صرف متمایز میکند، بازی روانشناختی میان دو شخصیت اصلی است. رابطه میان ساتورنین و دون المیریو، نه بر پایه عشق کلاسیک، بلکه بر اساس کنجکاوی، قدرت، گفتوگو و نبرد ذهنها شکل میگیرد. هر گفتوگو، لایهای تازه از شخصیتها را آشکار میکند و هر فصل، خواننده را بیش از پیش به کشف راز نهایی نزدیک میسازد.
آملی نوتومب استاد روایتهای کوتاه اما عمیق است. او در کمتر از ۱۵۰ صفحه، اثری خلق میکند که هم حالوهوای یک تریلر روانشناختی را دارد و هم خواننده را به تأمل درباره وسواس، زیبایی، مالکیت، میل به دانستن و مرز میان عشق و سلطه وامیدارد. نثر او موجز است، اما هیچ جملهای اضافی به نظر نمیرسد و هر دیالوگ، نقشی در پیشبرد داستان یا آشکار کردن شخصیتها دارد.
یکی از جذابترین ویژگیهای ریش آبی، نحوه برخورد نویسنده با افسانهای آشناست. خواننده تصور میکند پایان داستان را از پیش میداند، اما نوتومب بارها این انتظار را به چالش میکشد و روایتی میآفریند که هم وفادار به روح افسانه است و هم کاملاً امروزی و غافلگیرکننده.
ترجمه ویدا سامعی نیز توانسته ایجاز، طنز ظریف و لحن خاص آملی نوتومب را بهخوبی به فارسی منتقل کند. نسخه نشر نو یکی از ترجمههای روان و خوشخوان این نویسنده است و برای کسانی که میخواهند با جهان داستانی نوتومب آشنا شوند، انتخابی بسیار مناسب محسوب میشود.
اگر به رمانهای روانشناختی، معمایی، مدرن و آثاری علاقه دارید که افسانههای کلاسیک را با نگاهی تازه بازآفرینی میکنند، ریش آبی کتابی است که تا آخرین صفحه، ذهن شما را درگیر نگه میدارد.
نام کتاب: ریش آبی
عنوان اصلی: Bluebeard
نویسنده: آملی نوتومب (Amélie Nothomb)
مترجم: ویدا سامعی
ناشر: نشر نو
موضوع: رمان معاصر، ادبیات بلژیک، رمان روانشناختی
گونه اثر: رمان
تعداد صفحات: ۱۳۶ صفحه
قطع: رقعی
نوع جلد: شومیز