شناخت تئاتر ژاپن، بدون آشنایی با سنتهای نمایشی چندصدساله آن ممکن نیست. نمایش در ژاپن اثر بهرام بیضایی، پژوهشی ارزشمند درباره تاریخ، ساختار و زیباییشناسی نمایشهای سنتی ژاپن است. بیضایی با دقت و نگاهی تطبیقی، گونههایی مانند نو (Noh)، کابوکی (Kabuki)، بونراکو (Bunraku) و دیگر اشکال نمایشی ژاپنی را بررسی میکند و نشان میدهد که چگونه آیین، اسطوره، موسیقی، حرکت و روایت در شکلگیری این هنر نقش داشتهاند. این کتاب که از منابع مهم مطالعات تئاتر در ایران بهشمار میرود، توسط نشر روشنگران و مطالعات زنان منتشر شده است.
کمتر پژوهشگری در ایران به اندازه بهرام بیضایی توانسته با چنین دقت، وسواس و نگاهی عمیق، فرهنگهای نمایشی شرق را مطالعه و تحلیل کند. نمایش در ژاپن حاصل سالها تحقیق، مطالعه منابع تاریخی و بررسی سنتهای نمایشی یکی از کهنترین فرهنگهای تئاتری جهان است.
این کتاب تنها تاریخچهای از تئاتر ژاپن نیست؛ بلکه سفری است به دل جهانی که در آن اسطوره، مذهب، موسیقی، رقص، حرکت و نمایش به شکلی جداییناپذیر در هم تنیده شدهاند. بیضایی نشان میدهد که چگونه نمایش در ژاپن، برخلاف بسیاری از سنتهای نمایشی غرب، از دل آیینها و مناسک مذهبی شکل گرفته و به مرور به یکی از پیچیدهترین و تأثیرگذارترین هنرهای نمایشی جهان تبدیل شده است.
در بخشهای مختلف کتاب، گونههای اصلی نمایش ژاپنی از جمله نو (Noh)، کیوگن (Kyōgen)، کابوکی (Kabuki) و بونراکو (Bunraku) بهصورت جداگانه معرفی و تحلیل میشوند. نویسنده ضمن بررسی پیشینه تاریخی هر یک، به ویژگیهای اجرایی، شیوه بازیگری، طراحی صحنه، موسیقی، ماسکها، لباسها، نقش نمادها و جایگاه اجتماعی این نمایشها نیز میپردازد.
یکی از جذابترین ویژگیهای کتاب، نگاه تطبیقی بیضایی است. او تنها به توصیف سنتهای نمایشی ژاپن بسنده نمیکند، بلکه گاه شباهتها و تفاوتهای آنها را با نمایشهای آیینی ایران و دیگر فرهنگهای شرقی بررسی میکند. همین رویکرد باعث میشود کتاب برای پژوهشگران تئاتر، ادبیات نمایشی، مطالعات فرهنگی، هنرهای اجرایی و اسطورهشناسی ارزشی دوچندان پیدا کند.
زبان کتاب، با وجود ماهیت پژوهشی آن، روان و دقیق است. بیضایی مفاهیم تخصصی را بدون پیچیدهگویی توضیح میدهد و در کنار تحلیلهای تاریخی، به فلسفه و جهانبینی نهفته در هنر نمایش ژاپن نیز توجه دارد. از این رو، نمایش در ژاپن نهتنها برای دانشجویان و پژوهشگران، بلکه برای هر علاقهمند به هنر، فرهنگ شرق و تاریخ تئاتر اثری خواندنی و الهامبخش است.
این کتاب همچنین نشان میدهد که چرا تئاتر ژاپن بر بسیاری از نمایشنامهنویسان و کارگردانان بزرگ جهان، از جمله برتولت برشت، آنتونن آرتو، پیتر بروک و یوجین اونیل تأثیر گذاشته و همچنان یکی از مهمترین منابع الهام در هنرهای نمایشی معاصر به شمار میرود.
اگر به آثار بهرام بیضایی، تاریخ تئاتر، نمایشهای آیینی، فرهنگ ژاپن یا مطالعات تطبیقی هنر علاقه دارید، نمایش در ژاپن یکی از مهمترین کتابهایی است که میتواند نگاه شما را به هنر نمایش عمیقتر و گستردهتر کند.
نام کتاب: نمایش در ژاپن
نویسنده: بهرام بیضایی
ناشر: روشنگران و مطالعات زنان
موضوع: تئاتر، تاریخ نمایش، نمایش ژاپن، هنرهای نمایشی
گونه اثر: پژوهشی
تعداد صفحات: ۳۶۸ صفحه
قطع: وزیری
نوع جلد: شومیز