کتاب تاریخ در ترازو اثر عبدالحسین زرین کوب نشر امیرکبیر

مولف طرح موضوع تاریخ را با پرسش از فایده و تعیین قلمروهای مطالعه و ابزارهایی که در آن به کار گرفته می‌شود آغاز کرده و ضمن بیان دیدگاه‌های مختلف مورخان، گوناگونی سبک‌ها و موضوعات تاریخ را تشریح می‌کند و برای این کار از مشهورترین وقایع تاریخی و اقوال معروف بزرگان بهره می‌گیرد. در فصول پایانی مؤلف به مسائل مربوط به نقد و نقادی و شناخت منابع وارد شده و زوایای این امر پرداخته است. این اثر را می‌توان در زمره نخستین آثاری دانست که مولف در آن به دو شعبه اصلی فلسفه تاریخ یعنی فلسفه نظری و فلسفه انتقادی پرداخته است. مولف در بخشی از کتاب به بررسی تاریخ و اسطوره می‌پردازد و می‌گوید; "در حقیقت، اساطیر چنان با تاریخ آمیختنی است که حتی در دوران تاریخ احوال کسانی چون اسکندر، شارلمانی، سلطان محمود گه‌گاه در روایات عامه درون هاله‌ای از اساطیر فرو می‌رود."